Göz--Balgam--Burun akması (Ornitosis)

arkadaşlar kuşlarımızın gözünde kızarıklık olupta gözün etrafında tüyler dökülünce kuşların enselerinde jöle sürülmüş gibi yapış yapış olduğunda ve burnunu sıktığınızda sıvı geldiğinde hastalığımızın adı ornitosisdir tedaci ilacı:Ornimix toz güvercin derneklerinde ve kuş pazarında bulunur ecza depolarında bulunmaz 

Forumda Tartış : http://muhabbetkuslarim.net/konu-goz-balgam-burun-akmasi-ornitosis--711.html

Muhabbet Kuşlarında Serum Uygulaması

MUHABBET KUŞLARINDA VE KUŞLARDA TEDAVİDE SERUM UYGULAMA YÖNTEMLERİ Ve YOĞUN BAKIM KÜVÖZ KULLANIMI 
Muhabbet kuşlarında ve diğer kuşlarda serum tedavi uygulaması yapılabilir mi? Evet yapılabilir.Özellikle yemek ve su yemeyen kuşlarda kesinlikle yapılmalıdır. 
Muhabbet kuşlarında ve diğer kuşlarda hangi durumlarda serum uygulamaları gerekmektedir? 
Muhabbet kuşlarında yoğun ishal vakalarında.(Klamidiyoziz,bakteriyel enteritis,kurşun ve çinko zehirlenmelerinde,askarit enfeksiyonlarında,hepatik hastalıklar,pachecos hastalığı,polyamavirüs,reo virüs,candida,escherichia coli enfeksiyonu,citrobacter enfeksiyonları, vs),gastro intestinal yabancı cisim,viral hastalıklar,şeker hastalığı,böbrek karaciğer hastalıkları,tümör vakalarında ,zehirlenmelerde(insektisit zehirlenmesi,kurşun toksikasyonu,mikotoksikozis,teflon zehirlenmesi,tuz zehirlenmesi,tütün zehirlenmesi,d vitamini toksikasyonu,warfarin zehirlenmesi,çinko zehirlenmesi,vücudu destekleyici tedavi programında serumlar kuşlarda kullanılmaktadır. Kuşta kanat venasının tonusu ve dolum zamanı 1-2 saniyeyi geçerse %7 dehidrasyon var demektir . Muhabbet Kuşunun göz etrafı ve bacaklar gibi kılsız alanlarda dehidrasyon varsa serum verilmelidir. Muhabbet kuşlarında mukoz memranların kuru oluşu dehidrasyona yol açar. Muhabbet kuşunda göz göz çukuruna çöker.Bu durumlarda serum uygulaması şarttır. 
Muhabbet kuşlarında serum uygulamalarında hangi tür serumlar kullanılabilir? 
Kuşlarda serum özellikle destek tedavi sisteminde kullanılması gerekmektedir.Muhabbet kuşlarında laktatlı ringer ve benzeri serumlar uygulanmaktadır.Özellikle laktatlı ringer solüsyonlarının içine %50 lik dekstroz karıştırılarak %5 lik dekstroz olacak şekilde ayarlanması gerekmektedir.Buişlemin muhakkak bir veteriner hekim tarafından yapılması gerekir sakın kendiniz yapmayınız. 
Muhabbet kuşlarında serum uygulamalarında uygulama şekli nasıl olmalıdır? 
Serum özellikle 37 dereceye kadar ısıtılarak damariçi kemik içi veya deri altı olmak üzere 3 ayrı şekilde verilmektedir.Enjeksiyon yönteminde insülin iğneleri kullanılmalıdır.İntravenöz kateter sağ vena jugularis veya dirsekteki kanat venasına uygulanır muhabbet kuşuna uygulama subcutan tercih edilmesi durumunda kuşun vücudunun gerisinde lateral ve mediyal bölgeden 25-27 lik iğne ile uygulama tercih edilmelidir her bir bölgeye 5-10 ml /kg sıvı verilebilmektedir.Kuşlarda dehidrasyonlarda mukozalarda kuruma anemide solgunluk görülür serum takviyesi şarttır. Muhabbet kuşlarında verilecek serum miktarı ne kadar olmalıdır? 
kuşların kiloları hassas terziyle tartılarak verilecek sıvı miktarı (ml)dehidrasyon yüzdesi X vücut ağırlığı (gr)formülüyle hesaplanarak uygulama yapılmaktadır. Örnek Vücut ağırlığı 100 gr olan bir kuşta % 10 dehidrasyon varsa kuşa verilmesi gereken sıvı elektrolit miktarı 10 ml olmalıdır. 
Kuşlarda günlük sıvı ihtiyacı ne kadar olmalıdır? 
Muhabbet kuşları ve diğer kuşlarda günlük sıvı ihtiyacı 50 ml/kg dır.Kuşun günlük ihtiyaç ve sıvı açığının yarısı ilk 24 – 48 saat içinde verilmelidir.Diğer kısmı 48 saat sonra verilir.Muhabbet kuşuna veya jakoya vs kuşa verilen 10 ml/kg sıvı 5-7 dakikada tolere edilebilmektedir.Bu oranlar Kanaryada 0.5-1 ml Muhabbet kuşunda 1-2 ml Amazon papağanında 7-10 ml daha büyük tropik papağanlarda ise 15-25 ml dir. Ağaçkakanda 2-3 ml olmalıdır. Muhabbet kuşlarında Serum uygulamalarından sonra yan etkiler nelerdir? Özelllikle vena uygulamalarından sonra bölge uygulama noktasında hematom görülebilir.Kemik içine uygulamalarda ulna veya tibiotarsus seçilmeli uygulamalar bu konuda deneyimli bir veteriner hekim tarafından yapılmalıdır. Kuşlarda uygulanan nebulasyon yöntemi nedir? Kuşlarda özellikle solunum hastalıklarında bazı antibiyotikler tuzlu su ile karıştırılarak lokal olarak nebulize edilebilirler. Kuşlarda yoğun bakım küvözlerinin solunum tüplerinin tedavide kuşlara sağladıkları avantajlar nelerdir ? .Uyğulama kısa sürelerle yapılırsa daha iyi olur acil durumlarda oksijen verilmesi gerekirse ağız maskesi şeklinde hemen uygulamaktayız.Bazı durumlarda kuş oksijenleştirilmiş inkubatör veya özel ünitelere alarak tedavilerini yapmaktayız.Yoğun bakım küvetlerinin dezenfeksiyonu için phenol veya quarterner ammonium solüsyonu kullanılır yoğun bakım küvezlerinde ısıtıcı 29.4 ve 32.2 ye ayarlanır yoğun bakım küvezi zeminlerinde hasta altı bezi kullanmaktayız.Küvözlerde su ve gıda kuşların hareket etmeden ulaşacakları yere koymaktayız. Hasta kuşların ilk tedavilerinde uygulanan ilaç seçimlerini nasıl yapmaktasınız? tedavide bakterisidial antibiyotik antifungal bir ilaç vitamin ve doxocylin hemen başlanmaktadır bu tedavi yurtdışından getirttiğimiz özel ilaçlarla yapılmaktadır maalesef ülkemizde bu tür ilaçlar bulunmamaktadır tek bir ilaçla hem mantarı hem bakteriyel enfeksiyonu hemde vitamin verme işlemini sağlayabilmekteyiz türkiyedeki ilaçları kullanmak istersek 3-4ayrı ilaç vermek zorunda kalıyoruz.Tedavi başlandıktan sonra gelecek kültür sonuçlarına göre antibiyotik ve mantar ilaçları değiştirilebilmekte ve tedavi istediğimiz şekilde gerçekleşebilmektedir.İlk gelen kuş hastalarında küvöz ısısı 30-32 C travma geçiren veya hipertermisi varsa 23-25 c ye ayarlanır.Kan örnekleri açken alınmalıdır.muhabbet kuşlarında kan muaynelerinde alınacak kan miktarı vücudun toplam ağırlığının %1 inden fazla olmaması gerekmektedir.Kan alınırken pıhtılaşma olabileceğinden 25 lik hipodermik iğneler veya kapillar tüpler kullanılır. Çok hasta kuşlarda antibiyotikleri kas içi veya damar içi uygulamaktayız. İthal edilen kuşlarda özellikle Afrika gri papağanı ve ibikli papağanlarda tenya sağaltımı yapılmalııdr. Kuşların ilk muaynelerinde Muhabbet kuşunda nabız Adet /dakika 260-270 solunum sayıları 60-75 solunum (adet/dakika) Kanaryada nabız adet/dakika 265/325 solunum sayıları 60-80 solunum (adet/dakika) Ölçülmesi gerekmektedir. Bu makale kuşlar için özel tedavi olanaklarının kuş severler tarafından bilinmesi amacıyla hazırlanmıştır.Özellikle kuşlar için veteriner hekimlerin uzmanlaşması gerekmektedir ve veteriner fakültelerinin konuya eğilmeleri gerektiğini düşünüyorum.Kuşlarda bilinçsizce kullanılan petşhop vs yerden alınan ilaç olduğu şüpheli veya internetten hastaların kendi araştırmaları ile kendi teşhis ve yanlış ilaç kullanımı sonucu,kurtarılabilecek pek çok kuş maalesef ülkemizde ölmektedir.Bu konuda araştırmacı veteriner hekimlere ihtiyaç duyulmaktadır kuş veteriner alanı kolay bir alan değil ,ileri bilgi birikimi ,ileri cihaz sistemleri(ultrason-röntgen-küvöz-oksijen üniteleri vs) ,labratuvar bilgisi,çok dikkat, aşırı sabır ,özveri gerekmektedir. Tolgay Aytar Veteriner Hekim Forumda Tartış:http://muhabbetkuslarim.net/konu-muhabbet-kuslarinda-serum-uygulamasi--2117.html

üretimhanelerde bulunması gereken ilaçlar

opigal 5 dış parazit--linco spectin solunum yolu--esb 3 sindirim sistemi--bira mayası--topfit toz mineral--probiotik toz--tylan solunum yolu--selene e vitamini--aminavit forte sıvı multi vitamin--domestos çamaşır suyu--vanodin dezenfektan--vilmettin dış parazit--elma sirkesi probiotik--avipram elektrolit--ronidozole sindirim sistemi

köpekler tuvaletini evinde yapsın

Yavru köpek ihtiyacı geldiği anda düşünmeden oranın neresi olduğunu umursamadan ihtiyacını giderecektir.Buda evde hoş olmayan kötü bir koku oluşmasına neden olacaktır.Eğitime başlamadan önce eğer yavru ev içinde bir yere tuvaletini yapmış ise o bölge mutlak suretle hijyen sağlanacak şekilde temizlenmelidir,iyi temizlenmeyen bir bölge yavrunun bundan sonraki tuvalet ihtiyaçlarını gidermesi için uğrağı haline gelecektir.Buda boşa harcanmış bir eğitim sürecini getirecektir.Evi temizledik ve koku bırakmadık o zaman eğitim sürecine geçebiliriz. İlk olarak yavrunun tuvaletini yapması gerektiği bölgeyi seçmeliyiz bu bölge sizin hayvanı sürekli takip edebileceğiniz ve de hayvanın kolaylıkla ulaşabileceği bir nokta olmalıdır.Seçtiğimiz bölgenin bir bölümüne gazete kağıtlarıyla kapladık ilk etapta gazete sayfalarının miktarı ve alanı geniş tutulmalıdır. Köpeğinizin tuvalet gereksinimi duyduğu durumlarda hayvan bu mekana getirilmeli ve tuvaletini yapana kadar bu alanda tutulmalıdır .Yavru ilk başlarda tuvaletini gazete yerine dış alana yapabilir bu zaman yapmamız gereken kaza olan bölgedeki dışkıyı gazete kağıdına değdirerek kokunun gazete kağıdına geçmesini sağlamak ve daha sonra kaza olan yeri koku kalmayacak şekilde temizlememiz gerekmektedir.Köpeğin tuvalet ihtiyacını eğer başarılı bir şekilde yapmışsa ona övücü sözlerle ona doğru bir şey yaptığını belirtmeliyiz bu ”aferin ” gibi övücü bir söz olabilir. Köpeğinizin tuvalet ihtiyacını gazete kağıdına yapmasına alıştıktan sonra gazete kağıtlarını yavaş yavaş azaltarak hayvanın tuvalet yapması gereken alanı daraltarak onu sabit bir alana tuvalet yapması için yönlendirebilirsiniz.Eğitim alanında yavruyu kesinlikle cezalandırmayın bu bölgede yavru en çok övgüyü hak ettiği zamandır.1 haftalık bir zaman dilimi içersinde bu eğitimi başarıyla tamamlamış olacaksınız.Artık köpeğinizle, sizi daha rahat ve mutlu günler bekliyor.

http://www.fulloyunlararsivi.com

köpeklerde tasmayı çekmeden yürümek

Köpek sahiplerinin en çok şikayetci olduğu köpeklerinin tasmayı çekerek yürümeleridir.
Köpek iri ve güçlü bir ırksa bu köpekle dolaşmak, bir yerden bir yere götürmek çok yorucu olmakdadır. Köpeğine tasmayı çekmeden yürütmesini öğretemeyen köpek sahipleri de dikenli veya boğma tasmalar kullanarak köpeklerinin tasmayı çekmemesini sağlamaya çalışmakda ve çoğuda başaramamakdadır. Köpeklerin büyük çoğunluğu boynundaki acıyla tasmayı çekmeye devam eder çünkü bu köpeklere sahibleri tasmayı çekmemelerini öğretemez. Bu köpekler öğrenilmiş çaresizlik içindedirler. (bkz. öğrenilmiş çaresizlik.)
Köpeğin tasmayı çekmesini önlemek için neden çektiğini bilmek gerekir. Köpek tasmayı çekerek bir yerden diğerine gitmekdedir. İlk başta bir yere gitmek için tasmayı çeken köpekle beraber arkasından giden sahibi ile köpek bir yerden diğerine tasma çekilerek gidileceğini öğrenmiş olur. Tasmanın çekilmesi ile köpek istediği yöne gittiği zaman arkasından tasmaya asılan sahibinin bu engelleme çalışmaları köpeğin istediği yere gitmesi için bir pekiştireç durumuna gelmekdedir. Tasmanın gergin tutulması ve çekilmesi köpeğin istediği yere gitmesini pekiştirir. Köpeğin boynuna dikenli tasma takıldığında ise bu pekiştirece birde acı katılmış olunur. Köpeğiniz parkda oynamasını seviyorsa siz parka doğru yöneldiğinizde oraya bir an önce varmak için daha da şiddetli çekecekdir. Siz o çektikce parka doğru yürürseniz bu çekme sonucunda ödülünü alacak yani parka ulaşacakdır. Fakat siz bunun aksini yapar köpek tasmayı çekmediği zamanlar yürür, çekdiği zaman durursanız köpek ödülü olan parka tasmayı çekmeden ulaşacak dolayısı ile tasmayı çekmeden sevk kayışını bol tutmak onun için pekiştirici durumuna geçecekdir.
Köpeğe tasmayı çekmeden yürümesini öğretmenin çeşitli yöntemleri vardır. Bunlardan iki tanesini aşağıda açıklamaya çalışacağım.
Köpeğinizin tasmayı çekmemesi için ilk deneyeceğiniz yöntem köpek tasmayı çektikce yürümeden durmak olmalıdır. Köpek tasmayı çekip sevk kayışını gerdiği zaman durun ve bekleyin. ne zaman köpek sakinleşip durursa yavaşca ilerlemeye başlayın, köpek tasmayı çektiği an gene dururn ve bekleyin. Bu şekilde çok ilerleyemesenizde bıkmadan, usanmadan bunu yapmanız gerekmekdedir. Köpek bir müddet sonra tasmayı çektiğinde bir yerden diğerine gidemeyeceğini kavrayacak ve sevk kayışını bol tutmaya gayret edecekir.
Sabırsız köpek sahipleri bir kaç günlük deneme ile bunu başaramayıp bu sistem olmuyor diyebilmekdedirler. Burada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta bu şekilde çalışmaya başladıkdan sonra artık köpek tasmayı çektiği sürece yürünmemesidir. Örneğin köpek sahibi bu şekilde köpeğiyle 10 – 15 dakika çalışıp daha sonra köpek gezsin diyerek çekmesine aldırmadan dolaşmaya devam etmekde ve ertesi günlerde de aynı şekilde davranmakda ve köpekleri hiç bir zaman tasmayı çekmeden yürümeyi öğrenememekdedir.
Köpek ile sadece ders yapar gibi 10 – 15 dakika çalışıp daha sonra köpek gezsin diyerek tasmayı çekerek dolaşmak köpeğin kafasını iyice karıştırır ve bu şekilde köpek hiç birşey öğrenemez. Bu şekilde çalışmaya başladınızsa artık bundan sonra köpeğiniz çektiği sürece hiç yürümemeniz gerekmekdedir. Belki 1 saat içinde 50 metre yol alacaksınız ama sabredip bunu yapmanız gerekmekdedir.
Diğer bir yöntemde köpeği yiyecekle yönlendirip tasmayı çekmeden yürütmeye çalışmakdır.
Yukarıda bulunan videoda bunun nasıl yapıldığını görmekdesiniz.
Köpeğinize ödül olarak hergün yediği yiyeceği olan kuru mamasını vermeyin. Bu etkili olmaz. Köpeğin çok seveceği bir yiyeceği ödül olarak kullanın. Örneğin karaciğeri kuşbaşı gibi kesip haşlayın ve soğuyunca 3-4 parçaya bölüp daha da küçültün. Biftek, bonfile gibi ezilmiş, inceltilmiş eti alıp teflon tavada kanı, suyu gidene kadar pişirin çokda fazla pişirmeyin. Soğuyunca şeritler halinde keserek bezelye veya nohut büyüklüğünde parçalar yapın.
Videoda görüldüğü gibi bir çanta alıp belinize bağlayın. Çanta köpeğin yürüdüğü tarafda değil öbür yanınızda olsun.
Çalışmaya başlamadan önce köpeğiniz aç olsun. Normal günlük öğününü yedikden sonra çalışmayın.
Sevk kayışı olarak videodaki gibi bir sevk kayışı kullanın hafif ve yumuşak. Flexi veya zincir kullanmayın. Boynuna da yumuşak deri veya sentetik tasma takın.
Videodaki gibi köpeği tasmayla yanınıza getirin ve beraber yürümeye başlayın. Köpek sizi geçip çekmeye başladığında videodaki gibi geri çekilerek gene yanınıza getirin. Köpek yanınızda iken bir kaç adım attığınız zaman köpeğe gene videodaki gibi çantadan yiyecek verin. Köpek sizi geçtiğinde durun ve köpeği gene yanınıza getirin ve yürümeye başlayın yanınızda bir kaç adım atınca gene yiyeceği verin sizi geçince durun.
Köpek sizi geçince videodaki gibi köpeği yanınıza getiremiyorsanız tam geri sitikametine doğru yürüyün yani geri dönün köpek yanınıza gelecekdir sizle aynı hizada birkaç adım atınca yiyeceği verin. Köpek sizi geçinde durun ve tekrar geri dönün köpek yanınıza gelince birkaç adım beraber yürüyünce yiyecek verin.
Köpek geri dönüp sizin bacağınızın hizasına yaklaşınca “yanıma” diyerek komut verin ve köpek tam bacağınızın yanına gelince yiyecek verin. Sonra yukarda anlatıldığı gibi adımları atarak yiyecek vermeye devam edin. Artık her yanda yürümeye başlamadan önce “yanıma” diyerek başlatın. “Yanıma” komutunu sadece köpek sizdan geri kaldığında yanınıza gelirken kullanın.
Köpek yanınızda birkaç adım attıkca yiyecek verdiğiniz mesafeyi giderek arttırın. Yani ilk önceleri 2-3 adımda yiecek verirken 5-6, 7-8, 9-10 adımlara kadar uzatın. Bunu ilerleyen günlerde arttırarak devam edin. Sabırlı olun bu işlemi günlere, haftalara, aylara yayın.
Bu çalışmaları hergün yavaş yavaş bıkmadan yapın. Birkaç günde sonuç alınmaz sabırlı olun.
Bu çalışmaya başladıktan sonra artık köpeğiniz tasmayı çektiği sürece yürümeyin. Köpek sahipleri bu çalışmayı yaptıkdan sonra örneğin 5 – 10 dakika çalışıp daha sonra çalışmaya devam ederim diyerek köpekle tasmayı çektiği halde yürümeye devam etmekdedirler. Eğer böyle yaparsanız köpek ile yaptığınız bütün çalışma boşa gitmiş olur. Bu çalışmaya başladığınız andan itibaren artık köpekle tasmayı çektiği sürece yürümemelisiniz.
Eğer bu çalışmaları istikrarlı bir şekilde yaparsanız köpek tasmayı çektiği sürece yürüyemeyeceğini anlayacak ve ilerleyen zamanlarda tasmayı çekmeyi bırakacakdır.
Köpekler serbest olarak koşmak, enerjilerini harcamak ihtiyacı duyarlar. Bir köpeği devamlı ayağınızın dibinde sizle beraber yürütemezsiniz. Köpek etrafı koklamak, merak ettiği yerlere bakmak ve koşmak ister. Köpeğinize bunu sağlamak zorundasınız. Köpek sahibinin olanakları ve köpek ırkının gereksinimleri köpeklerin enerji ihtiyaclarını karşılamada bazı engeller çıkarabilmekdedir. Eğer etrafınızda köpeğinizi serbestce koşturabileceğiniz yeşil alanlar yoksa, yaşınız ve fizksel gücünüz yeterki değilse çok enerji harcaması gereken sportif köpekler yerine bunun aksine ev içinde dahi koşarak enerjisini harcayabilen oyuncak ırklardan birine sahip olmanız gerekmekdedir.

Köpek eğitimi nerede yapılmalıdır?

Köpek ile yapılacak eğitim çalışmalarına köpeğin yabancı olmadığı, her gün yatıp kalktığı kendi ortamında başlanmalı ve her yeni birşey öğretilmeye çalışılırkende bu ortamdan çıkılmamaya dikkat edilmelidir.
Köpekler koku ve işitme duyuları çok gelişmiş hayvanlardır. Bu duyuları sayesinde çevrelerinden gelen, sizin farkına varmadığınız pek çok şeyden irite olabilirler ve dikkatlerini bu şeylere yöneltebilirler. Böyle zamanlarda köpek size olan ilgisini hemen bu yeni ilgi alanlarına yöneltir ve eğitimi bırakabilir. Bu gibi durumları en aza indirmek için uygulanacak yöntem köpeğin herzaman bulunduğu ortamda bulunmaktır. Köpek kendi bölgesinde bulunduğu sürece zaten tanıdığı bu yerde çevreyle ilgilenmektense sizle ve yapacağınız davranışlarınızla ilgilenir. Eğitim yavru köpeklere verildiğinde dikkat dağılımı daha fazla olacaktır.Yavru köpek çevresini yeni keşfetmektedir ve yetişkin köpeğe göre daha fazla etrafıyla ilgilenmektedir.
Köpeğinizi profesyonel bir eğitimcinin eğitmesini isteseniz de mutlaka her eğitimde köpeğinizin yanında bulunun.

köpeğin 10 ricası

1. Benim hayatım 10-15 yıl sürer. Senden ayrılığım bana acı verir. Beni almadan önce bunu düşün.
2. Bana, senin benden istediklerini anlayacağım bir süre ver.
3. Benim içimde sevgi duygusu uyandır ben bununla yaşarım.
4. Bana hiç bir zaman uzun süreli darılma ve cezalandırmak için bir yere kapatma. Senin hayatında iş, eğlence ve arkadaşların var. Benim hayatımda ise sadece sen varsın.
5. Arada sırada benimle konuş. Sözlerini anlamasam bile bana yönelttiğin sesini anlarım.
6. Bana daima nasıl davranılması gerektiğini bil. Ben hiç bir zaman unutmam.
7. Beni dövmeden önce aslında dişlerimle kemiklerini un ufak edebileceğimi, ancak asla böyle bir yola başvurmayacağımı düşün.
8. Beni "isteksiz, tembel ve inatçı" diye azarlamadan önce düşün: Belki yediğim yemek dokunmuştur, belki güneşin altında uzun zaman kalmışımdır veya halim kalmamıştır.
9. Yaşlandığımda benimle ilgilen, bir gün sen de yaşlanacaksın.
10. Her zor anımda yanımda ol, "benim içim kaldırmaz" veya "ben görmeden olsun" deme, çünkü benim için her şey seninle birlikte daha kolay.

her köpek sahibinin bilmesi gerekenler

1. Köpeğinizi kaybederseniz ve onu bulmak İçin hızla harekete geçip bulana bir ödül koyarsanız, onu bulma şansınız % 90'dır.
2. Köpeğinizin mutlu olması için köpek mamasından başka şeylere gerek duyduğunu düşünüyorsanız, sadece sıcak su ve haşlanmış tavuk ile beslenen yaşlı dişsiz köpeklere bir bakın. Onlar daha küçücükken kuru köpek mamasının yeterince lezzetli olmadığı konusunda sahiplerini İkna etmişlerdi. Siz siz olun kuru mamanın dışında köpeğinize sağlıksız besinler vermeyin.
3. Bazı kişiler, köpeklerin garip kürkler İçinde 3 yaşında çocuklar olduğunu düşünürler, ama köpekler insanlar gibi düşünmez ve davranışları da aynı şekilde yorumlanmamalıdır. Ayrıca, köpekler insanların küçük yaratıklar olduklarını da düşünmezler; onlar bizim kocaman köpekler olduğumuzu sanırlar. Eğer iyi bir köpeğiniz olsun istiyorsanız, her zaman sizin bir numaralı köpek, yani alfa olduğunuzu düşünmesini sağlayın.
4. Köpek sahipleri, köpekleri ot yiyince telaşlanır, ama genellikle zararsızdır, aynı arkasından gelen kusma gibi. Ama bu otların arasında suni gübre ve böcek ilaçları olmadığından emin olun.
5. Köpeğinizin kulaklarına dikkat edin, çünkü erken önlemler ileride sorun çıkmasını önleyebilir. Kulakları kontrol edin ve koklayın. Eğer köpeğiniz kulaklarını sürekli olarak kaşıyorsa, kafasını sık sık sallıyorsa, ya da başını eşyalara sürtüyorsa, yardım isteyin.
6. Köpeğiniz, sabırlı ve kararlı olduğunuzu göstermediğiniz sürece, sizi ya da ailenizi mutlu etmek için yeni numaralar öğrenmeyecek ya da itaat eğitimi almayacaktır. Yeni bir numara veya komut öğretirken, sabırlı ve kararlı olun ve ders saatlerini kısa tutun. Bu şekilde eğitim hem sizin, hem de köpeğiniz için daha zevkli olacaktır.
7. Dişeti hastalıklarını önlemek için köpeğinizin dişlerini kontrol edin. Dişeti hastalıkları kötü bir ağız kokusuna, acıya hatta şiddetli ağrılara neden olabilir. Köpeğinizin dişlerini her hafta fırçalayın. Kendi diş macununuzu kullanmayın, köpekler İçin ayrı diş macunları var. Köpeğiniz için bir parça kumaşı et suyuna batırıp onunla dişlerini ovarsanız erken yaşta onu dişlerini fırçalattırmaya alıştırabilirsiniz.
8. Çocuğunuzun yabancı köpeklerin yüzünü öpmesine izin vermeyin. Küçük çocuklar çoğu zaman kendi köpeklerini, aynı ırktan olan başka köpeklerden ayırt edemezler. çocuğunuz sizinkine benzeyen bir yabancı köpeğin burnuna bir öpücük kondurmak isteyebilir, köpek de onu ısırıverir. En çok çocuklar köpekler tarafından ısırılıyor.
9. Köpekler gök gürültüsünden korktuğunda çoğu insan yapması gerekenin tam tersini yapıyor Köpeği zorla yatağın altından çekip çıkartıyorlar ve ona korkacak bir şey olmadığını söylüyorlar. Oysa yapmaları gereken şey, köpeğin yatağın altına veya saklanmak .istediği herhangi bir köşeye çekilmesi için onu cesaretlendirmektir Yabanıl yaşamda köpekler saklanacak yer ararlar. Köpeğinizin saklanacağı köşeye üzerinde kendi kokunuz olan bazı giysiler koyun, bu şekilde köpek fırtına geçinceye kadar kendisini daha güvenli hissederler.
10. Gök gürültüsü, şimşekler konusunda bir öneri daha: fırtınanın seslerini bastırmak için müziği açın, en iyisi perküsyon vurguları olan bir müziktir (bu şekilde gök gürültüsünün etkileri azalır), panjurları kapatın, çünkü köpekler şimşeği gök gürültüsü ile bağdaştırabilir ve şimşekten de korkarlar. Hiç bir şey işe yaramaz ise, veterinerinizden fırtına başladığında köpeğinize vermek üzere sakinleştirici isteyin (Asla herhangi bir şey için. köpeğinize kendi ilaçlarınız vermeyin, dozajları çok farklıdır).
11. Köpeğiniz, sizi sinirlendirecek bir şey yaptığında, örneğin bacağınıza sarılıp ilk seksüel denemeleri yapmak gibi, çok fazla tepki gösterip, bağırıp çağırmak ya da tam tersi köpeği kucağa alıp, okşamak veya herhangi bir başka bir şekilde özel bir ilgi göstermek gibi durumlarda olay daha da kötüleşir. Çoğu köpek bu içgüdüsel davranışı nedeniyle hiç bir tepki almamayı tercih eder.
12. Keneler başa beladır. Köpeğinizin üzerinde bir kene bulduğunuzda kenenin üzerine gaza batırılmış pamuk bastırın ve bir cımbız ile başının altından tutarak dikkatlice çekin. Kenenin başının cildin altında kalmamasına dikkat edin. Keneleri köpeğin üzerinde görmek çoğu zaman zor olduğundan, en iyisi kenelerin köpeğinize gelmesini önlemektir: kene ilaçları kullanın.
13. Sallanan bir kuyruk her zaman köpeğinizin mutlu olduğu anlamına gelmez. Pek çok başka şey de demek olabilir; sizi ısırmaya hazırlandığı, dahil olmak üzere. Diğer işaretleri de tanıyın ve dudaklarını kaldırıp kaldırmadığına bakın.
14. Köpeğinizi genel yerlerde gezdirirken tasmayı sıkı tutun. Aslında bunun böyle olması gerektiğini hepimiz biliyoruz. Ne olur ne olmaz, önüne bir .kedi ya da dişi bir köpek çıkabilir ve onun peşinden gidebilir Seyir halindeki araçlara özellikle dikkat! Eğer köpeğinizi tutabilecek kadar güçlü değilseniz ya da köpeğiniz fazla güçlü ise, yanınızda size uygun adım yürümesi için onu bir eğitim programına sokun.
15. Köpeğinize her gün belirli bir süre ayırmak, köpeğinizin hem fiziksel hem de duygusal sağlığını iyileştirecektir. Her gün onu okşayıp, onunla oynayın. Bunun bir yararı da , onu okşarken bedenindeki anormallikleri fark edebilir ve durum ciddileşmeden önce veterinerinizle birlikte tedavisini başlatabilirsiniz. Masajlar da hayvanların hastalıklardan ve ameliyatlardan sonra daha çabuk iyileşmelerini sağlar, dolaşım bozukluklarını düzenler ve bir takım kas ve kemik ağrılarını hafifletir.
16. Köpeğinizi doğru biçimde fırçalamayı öğrenmek önemlidir. Fırçalamak, hem köpeğinizin tüylerinin daha parlak ve sağlıklı olmasını sağlar, hem de başka yararları vardır. Ciltteki kan dolaşımını arttırır, yağların bedene dağılmasını sağlar ve toz ve ölü hücreleri alır.
17. Evde olmadığınız zamanlarda köpeğinizin barınabileceği güvenli bir yeri olmalıdır. Bahçenizin çitleri sağlam ise, köpeğinizi bahçede serbest bırakabilirsiniz. Ama köpeğiniz çevreye zarar veriyorsa veya kaçma konusunda bir uzman ise, bir ''köpek yolu'' yapın. Çoğu köpek sahibi, bir köpek yolunun hapishaneden farksız olduğunu düşünür, ama aslında daha çok bir çocuk oyun havuzu olduğunu düşünebilirsiniz. Düzenli bir köpek yolunun içinde olan köpek hem dışarıda güven içinde olacak ve bahçe dışına kaçamayacaktır. Köpek yolu yapmak için, kulübesinin önünden başlayan 10-30 m.' lik çelik teli bir ağaç ya da duvara monte edin, iyice gerin, sevk tasmasını da bu tele monte ederseniz çok geniş bir gezinme alanı elde etmiş olursunuz.
18. İster yavru olsun, ister yetişkin, yeni bir köpek edindiğinizde yapılması gereken ilk işlerden biri size yakın iyi bir veteriner hekim edinmektir. Aşı periyoduna dikkat! Acil durumlar için veterinerinizin telefon no' sunu üzerinizde taşıyın.
19. Köpeğinizin üzerinde her zaman okunabilir bir kimlik kartı bulundurun. Köpeğin ne zaman bahçeden kaçacağını bilemezsiniz. Bu küçük kimlik kartı size geri dönmesini kolaylaştıracaktır.
20. Köpeğinizde ciddi davranış sorunları var ise, örneğin aşırı havlama gibi, bir uzmana danışın ya da bu konudaki kitapları araştırın. Bu sorunu şimdi ele alın, hem köpeğinizin, hem de sizin iyiliğiniz için (bazı durumlarda, komşularınızın ki de). Ayrıca, onu , eğitmek için vakit ayıramayacaksanız, köpek almayın, yoksa ömür boyu sorunlar yaşarsınız

Kedi ve Köpeklerde Epilepsi Belirtileri Tedavisi

Muayne sırasında köpekler normal görüldüğü için epilepsili hastaların değerlendirilmesi zordur ve hasta sahibinin verdiği bilgiler aşırı önem taşımaktadır.Beyinde herhangi bir makroskobik lezyon olmaksızın meydana gelen kriz nöbetlerine primer epilepsi olarak isimlendirilmektedir.Nöbetler aralıklarla veya devamlı olursa epilepsi olarak niteledirilir.
Epilepsi kriz nöbetleriyle karekterizedir.Genç hayvanlarda ascaridioziste iç kulak yangılarında epileptoik nöbetler oluşur.Semptomatik kökenlilere sinir sisteminde olan ve beyne basınç yapan patolojik orjinlilerde görülür.özellikle encefalomiyelitislerde ,ciddi encefalomiyelitislerde,beyin kanamalarında ,beyin tümörlerinde görülmektedir.Ayrıca askaridiaziscestodiazis ve iç kulak yangıları reflektorik epilepsi nedenlerindendir.
Epilepsi german shepherd,ırısh seter ,miniature poodle ,siberian husky,beagle,cocker spaniel,labrador retriever ler kalıtsal epilepsinin görüldüğü ırklardır.Karışık ırklarda epilepsi görülmez.Kalıtsal epilepsi erkek köpeklerde daha fazladır,dişilerde rahim ve yumurtalıkların alınması tedaviye olumlu katkı yapabilir. Kedi ve köpeklerde ilk nöbetlerde erken teşhis yanlıştır.Pek çok hastalıkla karışabilmektedir.Kan şeker seviyesi yüksek veya düşüklüğü Hamile annelerde doğumdan sonra kan kalsiyum düzeyinin aşırı miktarda düşmesi ,ateşli hastalıklarda vücut ısısının artması,anemi vakalarında oksijen yetersizlikleri,köpeklerde gençlik hastalığı(özellikle sinirsel formu)
Belirtiler geçicidir.çene de kitlenme ve çırpınmalar görülür,baş geriye atılır,kaslarda kontraksiyonlar görülür.Epileptik nöbetler geçici olduğundan herzaman tesadüf edilmeyebilir.Hayvanlarda önce vücutta tonik-klonik kramplar şekillenir.Hayvan aniden kendini yere atar ,şuurunu kaybeder,bacaklarını gergin tutarak sürekli hareket ettiririr.Sürekli çenede oynama görülür,ağızda aşırı salivasyon vardır.Hayvanlar nöbetler sırasında idrar ve dışkı yapma görülebilir.Nöbetlerin şiddeti lezyonun lokalizasyonuna göre değişmektedir.Epileptik nöbetler günde bir kaç kez tekrarlanabileceği gibi ,10-15 günde bir kez de görülebilir.Hayvanlarda kriz nöbetleri 1-2 dk sürebilir.Göz pupillasında genişler,bilinç kaybolur,çevre ile bağlantı kesilir kalp atımları artabilir,.Nöbetler günde birkaç kez tekrarlayabilir.Kriz nöbeti ortalama 1-2 dk sürer daha sonra kriz geçiren hasta yavaş yavaş ayılır. Özellikle 9-16. Aylarda tipik tikler başlar.
Hayvanlarda epilepsi vakalarında krizlerin sıklığı ,kriz süresi ve lokalizasyonu farklıdır.
Kısmi tikler 30 dk kadar sürerken generalize tikler 5 dakika devam eder.
Tikler başlamadan önce hayvan hasta görülür saklanmaya çalışır. Krizden önceki durgunluk durumunda bazı ilaçların verilmesi krizin oluşmasını önleyebilir,kimi vakarda krizden sonra bazı ilaçların verilmesi faydalıdır.Tedavide antikonvülzan sağaltım başlanır tikler düzelene kadar başlanır düzelmesse anestesiye alınır.
Epilepsi vakaları veteriner hekime zaman bırakmayan acilen tedaviye başlanması gereken bir hastalıktır.Epilepsi vakalarında paraziter hastalıklar,endotoksinler ve bazen ccn görülür.Bu nedenle gerçek epilepsi ile diğer elemineler bir veteriner hekim tarafından ayrıştırılmalı ve kesin teşhis konulmalıdır bu kesin teşhiste değişik metodlar kullanılmaktadır. Köpeklerde 1 yaşın altındakilerde konjenital, enfeksiyöz ve toksinlere bağlı epilepsi 1-6 yaş aralığında,6 yaşından büyük köpeklerde tümör ya da yangısal problemlerden kaynaklanabilmektedir kimi köpeklerde genetik yatkınlıkta olabilir.
Kedilerde epilepsi olgularında zehirlenmeler, araba çarpmaları sonucu kafa travmaları neticesinde sıklıkla görülebilmektedir.Kedilerde ayrıca doğmasal olarak beyin dokusu bozukluğu olanlarda doğuştan görülebilir.

Kedilerde epilepsi nedenleri olarak şöyle bir sıralamada yapabiliriz.
1-Kedilerde böbrek yetmezliği.
2-kedilerde karaciğer bozukluğu.
3-Kedilerde beyin travmaları.
4-Kedilerde beyin dokusu noksanlığı
5-Kedilerde kimyasal toksinler.
6-Kedilerde fungal (mantar) enfeksiyonlar
7-kedilerde felin infeksiyöz peritonit(fip)
8-kedilerde felin leukemia virusu(felv)

Epilepsi geçiren kedi ve köpeklerde ilk yardım da dikkat edilmesi gerekenler nelerdir?
Kedi ve köpeklerde epilepsi nöbetlerinde kasılmalar nedeniyle vücut kontrolü kaybolmaktadır.Bu tür durumlarda panik yapılmaması gerekmektedir.
Köpeklerde kendi dillerinin nefes borusunu tıkayarak bogulmaları nadirdir ancak pug ve Boston terrier gibi düz ve yassı yüz yapısına sahip olan ırklarda kendi dilleriyle bogulmalar görülebilmektedir.Eger köpekte bilinç kaybı varsa dilini dışarı doğru çekiniz ve gerekiyorsa suni solunum yaptırılabilir bu müdehale esnasında parmaklarınızı köpeğin ağzının içine koymaktan sakınmak gerekir epilepsi geçiren hayvanlarda içerideki ışığın azaltılması,sessiz bir ortam oluşturulması gerekebilir.Genel kasılmalarda hayvanın kendini yaralamaması için etrafına yastık vs koyarak kendine zarar vermesi engellenir aynı şekilde zararlı olan eşyalar etrafından uzaklaştırılmalıdır.Hayvanla teskin edici ,güven verici konuşmakta fayda vardır.Etrafında başka hayvanlar varsa uzaklaştırmakta fayda vardır.Kasılıp kalmalar 4 dakikanın üzerinde ise derhal bir veteriner hekime götürmeniz gerekir,yolda götürürken sıkıca battaniyeye sarılmaması faydalıdır kasılmalardan dolayı hayvanın vücut ıssısı yükselamvermeeiştir battaniyeye sarmak hayvanda hipertermiye neden olabilir.Epilepsi vakalarında hayvan sahiplerinin kasılıp kaldığı nöbet zamanını ve olay meydana gelmeden önce ne yaptığının kaydedilmesinde fayda vardır.Bu daha ciddi durumlar olduğunda size yardımcı olacaktır.Hayvanın 24 saat içinde birden fazla krize girmesi olumlu değildir mutlaka bir veteriner hekime danışmanızı öneririm.

Kedilerde tiamin eksikliği acildir pupiller dilatasyon,ataksi,serebellar tremorlar ve tiklerle karakterizedir.
Köpeklerde myopatiler sınıflandırılmaktadır
Enfeksiyöz 1-Toksoplazma yada neoplazma2-Bakteriler3-Leptospirosis 4-Parazitler
İmmun hastalıklar 1-Polimiyozitis 2-Dermatomiyozitis 3-Çiğneme kaslarının miyozitisi
Dejeneratif 1-sonradan oluşan 2-Endokrin 3-Hiperadrenokortisizm 4-Hipotiroidizm 5-işemik 6-Gıdai 7-neoplastik 8-kalıtsal 9-Kaslarda distrofi 10-Myotoni 11-Metobolik
Kedi ve köpeklerde tikler ayırıcı tanı yöntemiyle elemine edilmelidir.
Aylardır devam eden tikler de hayvan normal/tam kan sayımı-biyokimyasal analizler-safra asitleri-idrar analizi-radyografi-tiroid testleri yapılmalıdır.
Günlerdir devam eden tiklerde hayvan anormal yada normal/tam kan sayımı-biyokimyasal analizler-safra asitleri-idrar analizi-radyografi-tiroid testleri Metobolik ve Toksik hastalıklar elemine edildikten sonra /eeg-radyografik muayneler-serebrospinal sıvı analizi yapılır test normalse epilepsi teşhisi test anormal ise vakaya neoplazi veya ensefalitis teşhisi konulur.Tedavi hasatlığın etiyolojisine göre yapılmalıdır epileptik nöbetleri azaltmak için antikonvülsantlar kullanılır.Reflaktorik epilepsi vakalarında primer nedene yönelik tedavi programları uygulanmalıdır.
Tolgay Aytar
Veteriner Hekim

Kedi ve Köpeklerde Diş Eti Diş Taşı Diş Tümörleri Diş Hastalıkları

Kedi ve köpeklerde dişler besinlerin koparılması ve parçalanmasında,savunmalarda kullanılmaktadır.Kedi ve köpeklerde ilk dişleri süt dişleridir sonra kalıcı dişler onların yerini almaktadır.Kedi ve köpeklerde diş yapısı üç ayrı katmandan oluşmaktadır.Bu tabakalar dentis (substantia eburnea),mine tabakası(subst.adamantna),sement (subst.ossea) tabakasıdır.Süt dişleri kalıcı dişlere oranla daha iri ve güçlüdürler bu nedenle yavru köpeklere 6 aylık olana kadar kemik verilmemesi gerekir nedeni süt dişlerinin olması ve kemiği yeterince kıramadan yutmaları sonucu problemlerin çıkmasıdır(özellikle tavuk kemiği iç organlarda batma yapmaktadır).Kesi ve köpeklerde dişler fonksiyonlarına göre kesici dişler,köpek dişleri,öğütücü dişler diye üçe ayrılmaktadır.Öğütücülerde kendi arasında ön öğütücüler ve arka öğütücüler olarak ayrılır.

Kedi ve köpeklerde en çok karşılaşılan diş anomalileri 
1-Sayıda düzensizlikler/süt dişlerinin kedi ve köpeklerde sayıca fazla veya eksik olmasıdır kalıtsaldır ve doğmasaldır.Sayıda noksanlık oligodontie sayıda fazlalık polyodontie olarak adlandırılmaktadır.Eksik diş oluşumu genelde köpeklerde görülmektedir.Bu durum genetik olabilmekte köpek yetiştiricilerinin bu duruma dikkat etmeleri gerekmektedir.
2-Büyük ve şekil düzensizlikleri/diş tümörleri,ikiz diş oluşumu,kaynaşma dişlerde,süt kesicileri düşmeden daimi kesiciler çıkarsa normal diş sırasına uymadığından yeni çıkan dişler düzensiz bir şekil alır.
3-Durum ve yön düzensizlikleri/
4-Değişim düzensizlikleri/Çenelerin geniş olması,çene de gömülü kalma,süt dişlerin zamanında düşmemesi,köpeklerde canin ve kesici dişlerde görülmektedir.Bu durumlarda kedi ve köpeklerde çiğneme bozuklukları,dil ve yanakta yaralar,damakta yaralar dişler arasında gıda birikimlerine neden olarak bu durum diş taşı oluşumunu artırmaktadır.
Üst ve alt çenenin uzun olması kesici dişlerin karşılıklı gelmesini engeller bunun sonucu uzayan dişlerin yumuşak dokuları yaraladığı görülür . Bu özellikle boxer ırkı köpeklerde daha sıklıkla karşımıza çıkar.
Kedi ve köpeklerdeki diş anomalileri tedavi olarak dişlerin çekilmesi yada ortodonti yöntemiyle tedavi edilmeye çalışılmaktadır. Bunun için kedi ve köpeklerde lokal yada genel anestezi yapılmaktadır.Kedi ve köpek sahipleri Türkiye de diş hastalıkları konusunda yeterince bilgiye sahip değildir özellikle kedi ve köpeklerde yavru dönemlerinde ilk 7-8 ay daha sık olarak veteriner hekim müdehalelerinde diş durumlarına bakılarak uygun dönemde gerekli işlemleri yaptırmaları gerekmektedir.

KEDİ VE KÖPELERDE DİŞ TAŞLARI
Kedi ve köpeklerde en sık karşılaşılan hastalık durumlarındandır.Diş taşları dişlerin üzerinde sarımtırak,yeşilimsi,kahverengi oluşumlardır. Dişler diş taşlarına en çok kedi ve köpeklerde rastlanmaktadır. Kedi ve köpeklerde diş taşlarının önemi diş çürüğünün (caries)oluşumunu önlemek için tedavi edilmesi gerekmektedir.Hastalık daha çok evde beslenen köpek ve kedilerde görülür nedenide bu hayvanların doğal yaşamdan uzaklaşmaları başlıca neden olarak görülmektedir. Köpek ve kedilerde diş taşı dişin boyun kısmından taç kısmına doğru yayılır ve zamanla tüm dişi sarabilir. Sebep olarak
1-Kedi ve köpeklerde diş etinde tedavi edilmeyen yangı durumların da görülmektedir.
2-Gıda artıkları
3-Kalitesiz kedi köpek maması kullanımı
4-Salyada bulunan kalsiyum fosfat, kalsiyum fosfat, kalsiyum karbonat
5-Kedi ve köpeklerin ağızlarında bulunan bakteriler
6-Kedi ve köpeklerin uygun besinlerle beslenmemesi(yumuşak besinlerle beslenmesi)
7-Kedi ve köpeklerin uygun ağız bakımının yapılmaması.
8-Kedi ve köpeklerde yaşlılık
9-Şekerli gıdaların verilmesi.
10-Kedi ve köpeklerin yemek yedikten sonra dişlerinin fırçalanmaması.
11-Kedi ve köpeklerin 6 ayda bir diş ve diş eti sağlığı için düzenli veteriner hekim kontrolü yaptırmaları gerekmektedir.

Kedi ve köpeklerde diş taşlarında belirtiler semptomlar.
1-Kedi ve köpekler de kötü bir ağız kokusu.
2-Kedi ve köpeklerde diş etlerinde yangı görülür.
3-Dişlerde çürüme görülebilir.
4-Kedi ve köpek çiğnemede güçlükler çeker.
5- Kedi ve köpeklerde ağızdan bol salya akar.
6-Dişlerde diplerinde veya etraflarında ilerlemiş olgularda etrafı tamamen taş ile kapanmıştır bu taş yapısı yeşilimtırak, sarımtırak veya kahverengi renkte olabilir.
7-Kedi ve köpeklerin diş etlerinde kızarıklık, şişkinlik, ülserasyon (akıntılı yara)görülebilir.
8-Kedi ve köpeklerde diş etlerinin diş köküne doğru çekildiği görülür.
Kedi ve köpeklerde diş taşları sürekli oluyorsa sebebi araştırılmalıdır. Tedavilerden sonra tekrar diş taşı oluşmayacak demek değildir,genelde veteriner kliniğimize gelen diş taşı hastalarımız gecikmeli gelmekte genelde bu hastalar 6 yaş üzeri olmakta ve 6 yaşına kadar hiçbir müdahale yapılmamaktadır.Gecikilen müdehaleler sonucu diş taşı durumlarında seri diş çekimleri yapılmakta bu durum kedi ve köpekler için zor durum yaratmaktadır.
Tedavide basit diş taşları genel narkoz yapılmadan pean pensi vs ile kırılabilir, ileri vakalar kalın ve kitleli yapıdakiler çeşitli diş küretleriyle temizlenir .Yuvasından gevşemiş yapıda olanlar çekilir. Ultrosonic kavikatörle sulu sistemle temizlenmektedir .Bu tedaviler sırasında diş etine zarar vermemeye özen gösterilmelidir.Tedavilerde önce diş taşları temizlenir diş etlerinde yangı varsa bu tedaviden sonra gingivitis tedavisi başlatılır.Çok problemli vakalarda gingivectomi yapılarak ölü dokular uzaklaştırılır.Ağız içinde yapılan tedavilerde spreyler ,vitamin,kortizon,özel mamalar,antibiyotikler,bağışıklık güçlendirici vs ilaçlar kullanılmaktadır.Tedaviden sonra hayvanların dişlerini kuvvetlendirmek için kemik ve sert gıdalar verilmesinde fayda vardır.Kedi ve köpeklerde diş taşı oluşumunu önleyici kalıpta dökülmüş özel mamalar bulunmaktadır.
Kedi ve köpeklerde diş çürükleri(caries) zamanında müdehale ile tedavi edilmelidir. Kedi ve köpeklerde ağrıya neden olmakta aynı zamanda kedi ve köpeklerde midede ülserlere sebep olması açısından muhakkak tedavisi yapılması gerekmektedir.Kronik bir hastalık halinde yıllarca sürebilir,sebep olarak şekerli gıdalar,flor eksikliği,ağız içindeki mikroorganizmalar,(strep mutans,laktobaciller,bacillus acidophilus olduğu bildirilmektedir.Kedi ve köpeklerde gelişim bozuklukları,ABCD vitamin eksiklikleri,gençlik hastalığı,raşitizma ,Köpeklerde salyanın p hının 7.5-8.5 alkali olması ve salyanın yüksek oranda amonyak içermesidir.kediler diş çürüğüne köpeklere oranla daha az duyarlı bir yapıdadır.Kedi ve köpeklerde diş çürüklerinde salya artışı,dişte renk değişikliği(siyahımsı kahverengi renkte),Dişteki çürüme derine indiyse çiğnemede güçlük görülür,çiğneme yavaştır,ağzın sağlam bölümünü kullanmaktadır,ağrı ve soğuğa,sert gıdalara duyarlılık vardır.Ağızdan pis bir koku yayılır.Tedavide çürük dişin genel veya lokal anestezi ile çekilmesi gerekir.Anı zamanda restoratif ve ortodontik tedaviyle dişin tedavisi yapılmaktadır.

Kedi ve köpeklerde diş kırıkları
Köpeklerde diş kırıklarına kedilere oranla daha fazla görülmektedir. Neden olarak vurma ,sert cisim ısırmaları,hatalı diş çekimleri ,vs. tedavide çekim veya kesme( frezle düzeltme) çok özel durumlarda köpeklerin canin dişlerinin kırığı doldurulabilmektedir. Kedilerde diş etlerinde geri çekilmeler dişlerin diplerinde kızarıklık bulunan kedi hastası vakalar sıklıkla gelmekte hayvan severlerin bunu önemseyerek hemen kontrol için bir veteriner hekime götürmelerini şiddetle tavsiye ederim tedavi edilmeyen özellikle yaşlı kedilerde diş etlerinde enfeksiyon sonrası tümöral oluşumların oluşma olasılığı artmaktadır.
Köpeklerde özellikle çene eklemi tümörlerine raslanılmaktadır bunlar sarkom ,osteom, karsinom, fibrom ve kondrom karekterindedirler.Özellikle klinik belirti olarak çenede git gide artan şişkinlik ve kemiklerde deformasyonlar,dişlerin gevşeyerek düşmesi,ağızda kanama ve zayıflama görülür radyografi çekilerek çene kırığından elemine edilmesi gerekmektedir.tedavisi mümkün değildir çene kırıklarında plaka ile vidalama teknikleri ile tedavisi yapılabilmektedir.
Kedi ve köpeklerde ayrıca diş fistülleri ve alveolar periostitis olgularında tedaviler uygulanmaktadır.
Köpeklerde özellikle ağız içinde oluşan papillomatosis (ağız içi siğiller)acil olarak bir veteriner hekim tarafından gerek ilaçla gerekse cerrahi yöntemle tedavi edilmelidir tedavi edilmeyen köpeklerde bağışıklık sistemleri çökmekte ve siğiller köpek yemek yerken koparak yerinde enfeksiyona açık yaralar şekillenmekte ve yayılma tabiatlı oldukları için şiddetle tedavi edilmeleri gerekmektedir.
Bütün kedi ve köpek sahiplerine tavsiyem ağız ve diş sağlığı konusunda en az 6 ayda bir veteriner hekime hayvanlarını muayne ettirmeleri yönündedir.

Tolgay Aytar
Veteriner Hekim